2. School op z’n kop

De telefoon gaat. Kan ik om half vier langs komen? Waar gaat het over? Je hebt een plan van aanpak gemaakt voor een school. Dat ligt voor me. Daar wil ik het over hebben.

Dat kan. Om half vier staat hij voor de deur. We maken kennis. Hij werkt voor het Vervangingsfonds. Heb ik niet eerder van gehoord. Hij heeft een concept bij zich dat ik geschreven heb.

Het Vervangingsfonds, leer ik, spreekt met besturen als op een school sprake is van bovengemiddeld ziekteverzuim. Bestuur en schoolleider moeten vervolgens op zoek naar de oorzaken en oplossingen.

Ziek = ziek

We zijn allemaal wel eens ziek. En ziek is ziek. Toch? Je moet wat dingen laten, je moet wat dingen doen, goed naar de dokter luisteren, zodanig dat je werkt aan je herstel.

En dan weer lekker werken.

Maar nu en dan – vraag me niet hoe vaak – zit er een virus, een ziekmakend element, in arbeidsomstandigheden ingesloten. Non-stop zwaar lichamelijk werk kan leiden schade aan spieren en rug.

Werken binnen een duurzaam sukkelende organisatie kan leiden tot ‘pijn aan de cultuur’.

Wat speelt er?

Sinds het onverwachte gesprek kom ik op scholen die worstelen en sukkelen. Scholen die soms op hun kop staan. Ziekteverzuim is daar één van de signalen. Terwijl – vaak – het onderwijs nog opmerkelijk goed wordt aangeboden.

Dankzij een klein peloton onderwijs-mariniers (blog 1).

Nette mensen

Van scholen op hun kop kun je veel leren.

In de eerste plaats: hoe lang er ook gesukkeld en geworsteld wordt, er lopen aardige collega’s rond. Met een voor het primair onderwijs – nu passend onderwijs – karakteristieke openheid en vriendelijkheid naar buitenstaanders.

Direct daaronder tref je een pijnlijke realiteit:

  • de eenzame schoolleider
  • de boze, slimme en strijdbare ouders
  • het team dat vermoeid, verdeeld en uitevenwicht is

– De resultaten zijn nog best goed, krijg ik soms te horen. Dan hadden ze beter kunnen zijn, is mijn gedachte.

We gaan met elkaar in gesprek. De schoolleider, hoewel vermoeid, geeft antwoord – rustig, eerlijk – op pijnlijke vragen. Hoe is met je team? Hoe is de sfeer? De discipline? Is er ruimte voor goede gesprekken? En voor een kritische gesprekken?

Is er nog sprake van eenheid? Is er verdeeldheid? Hoe lang al? Sta je er alleen voor? Hoe lang al? Heb je een managementteam om je heen?

Zou je dat willen?

Overwegend, concluderend

Een school staat niet zomaar op z’n kop. Daar komt heel wat voor kijken.

Wat speelt hier? Wanneer begon het klagen? Waar en wanneer begon, rondom deze school, het overschrijden van de grenzen van het normale en het fatsoenlijke? Wie zit er achter smadelijke uitspraken over leraren? Scheldpartijen op sociale media? Is de straatcultuur de school binnengedrongen? Wat heb je er al aan gedaan? Werkt het?

Hoe is het met je team?

Pijn

Daarna volgen gesprekken met het team. Rustig, eerlijk, emotioneel soms.

Hoe gaat het met de leerlingen? Komen ze graag naar school? Hoe zit het met de betrokkenheid van de ouders? Met de medezeggenschap? Wat zeggen de enquêtes jullie? Wat bracht de inspecteur er toe over onveiligheid te spreken op de eerste pagina van zijn verslag?

– We stonden alleen, zelfs Sinterklaas hier in het dorp, was tegen ons.

Uiteindelijk komt het moment dat alles is gezegd. Niet het onderwijs, maar de ondersteuning en inspiratie van leraren is vergeten, verfrommeld, verwaarloosd.

We leggen het vast in een verslag. Vertrouwelijk. Niet digitaal. Om later nog eens terug te lezen.

De school kan weer verder.

What’s next

Ken je deze ‘pijn aan de cultuur’. Spreek erover met mensen die er toe doen. Vraag hen om mee te denken. Is je ervaring waardevol voor andere bloglezers? Wil je die delen? Doe dat met tact.

Benieuwd naar meer? Blijf dit blog volgen.

Beeldfragment: Helga Kos, Amsterdam

Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Google+Share on Facebook

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *