17. Regels, boosheid en woedeprojecten

Boosheid bestaat. Het is een emotionele basisvoorziening. Diep verankerd in onze aanleg. Een krachtbron voor als we – ooit, ergens – met de vuist op tafel moeten slaan.

Een boze klant aan de telefoon? Boze collega tijdens een bespreking? Boze man aan de balie? Dat boosheid op het werk aan de oppervlakte komt, hoeft je niet te verbazen.

Kerngedachte

De kerngedachte achter iedere boze uitval die je meemaakt is steevast: Het is niet goed geregeld, hier.

Dit blog over regels en regelsystemen probeert begrijpelijk te maken dat het niet eenvoudig is zaken in een organisatie goed te regelen. Er zal wel eens een regel ontbreken. Of het regelsysteem kan vervuild zijn door achterstallig onderhoud.

Dus iedere uiting van boosheid – Het is hier niet goed geregeld! – verdient aandacht van een leidinggevende. Omdat die er iets aan kan veranderen.

Feelings are facts

Grote gevoelens serieus nemen – angst, verdriet en de hier besproken boosheid – moet een routineklus zijn. ‘Part of the job’ voor iedere teamleider. Omgaan met grote gevoelens hoort erbij.

Ze verdienen een scherpe waarneming, een kalme beoordeling, een zorgvuldige afhandeling.

Three-or-four-hills-and-a-cloud-Helga-Kos-632-937x1030

Emotie en een goed gesprek

– Kom binnen, je bent boos, ik zie het. Ga zitten.

Wat is er aan de hand? Is er iets niet goed geregeld? Dat valt te onderzoeken. In een goed gesprek kan een fout worden gemeld en geanalyseerd. In een vroeg stadium is een fout vaak eenvoudig te herstellen.

De ene keer moet er een regel worden ingevoerd. De andere keer moet er een regel worden verwijderd. [Lees of herlees over standaardfouten in regelsystemen blog 4 (februari)].

Uiteraard kan een boze collega zich ook vergissen. Als de boosheid in een open gesprek goed wordt onderzocht, kan wel eens blijken dat er niets aan de hand is.

Het is de moeite waard dat samen rustig vast te stellen. Waarna de rust weer terugkeert.

Imago-dingetje

Boosheid kost tijd, aandacht en is soms luidruchtig.

Boosheid veroorzaakt onrust, beïnvloedt de sfeer, kost energie. Aanhoudende boosheid kan bovendien een smet werpen op het imago van een boze collega, een teamleider, de reputatie van de afdeling of organisatie.

Een verstoord werkklimaat kan het gevolg zijn.

Boosheid negeren

Soms is het daarom verleidelijk boosheid te negeren.

In de praktijk blijkt dat een gevaarlijke optie. Het niet luisteren naar de boosheid van de ander – daar wil ik met jou niet over praten – blokkeert namelijk een normaal leerproces.

Negeren geeft een boze collega het gevoel tegen de muren te praten. Negeren leert de teamleider wegduiken voor zijn verantwoordelijkheid. De overige betrokkenen maken bij het negeren van boosheid kennis met wegkijken, schouders ophalen, het verwaarlozen van signalen.

Misschien leren ze zo dat zwijgen goud is …

Metamorfose

Wordt boosheid herhaaldelijk genegeerd dan kan er een gevaarlijke metamorfose plaatsvinden.

Een boze collega kan als antwoord op de afwijzing van zijn signaal een nieuwe strategie ontwikkelen. Hij kan daarvoor kiezen als zijn emotioneel commentaar ook in zijn eigen ogen drammerig wordt. En daarmee slecht is voor zijn imago. Zijn nieuwe strategie kan inhouden dat de boosheid niet langer openlijk wordt getoond, maar uitgesteld, opgespaard.

De collega opent een spaarrekening en stort daarop zijn dagelijkse portie boosheid. De Duitse filosoof Peter Sloterdijk spreekt  in dit verband over een woede-rekening.

De bewuste collega doet er ogenschijnlijk niets mee. Hij spaart en ontvangt rente. Zo werkt  het systeem. Uiterlijk komt hij tot rust, zijn spaartegoed loopt op, hij kan rustig nadenken over de toekomst.

Het woede-project

Terwijl het tegoed op zijn rekening oploopt, kan de boze collega zorgvuldig afwegen hoe, waar, wanneer en waaraan hij zijn opgespaarde boosheid gaat uitgeven.

In de periode die volgt kan een belangrijk document verdwijnen, zonder een spoor na te laten. Of een snoertje naar een printer verdwijnt en niemand weet hoe dat kan. Of op social media verschijnen anonieme roddels en geruchten over de organisatie. En nog vele andere vormen van sabotage kunnen worden ingezet.

Intussen loopt de voorheen boze collega ontspannen door de organisatie. Wat als eenvoudige boosheid begon, is een verfijnd woedeproject geworden.

Omgaan met complexiteit

Kunnen en willen omgaan met boosheid moet voor een leidinggevende normaal zijn. Het is belangrijk aandacht te besteden aan medewerkers die boos of ongenuanceerd zijn.

In een complexe organisatie kan heel wat fout gaan. Om je organisatie voortdurend te verbeteren heb je iedereen nodig. Ook de collega die de boze variant van fouten melden vertegenwoordigt.

What’s next?

In zijn boek Woede en Tijd (2007), beschrijft Peter Sloterdijk diverse vormen van woedeacties en -transacties. Naar aanleiding van dit boek heb ik een artikel geschreven: Een vijandelijke overname binnen organisaties. 

Je kunt het artikel hier downloaden.

Meer regelkennis? Blijf dit blog volgen.

Beeld: Helga Kos

Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Google+Share on Facebook

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *